een leven

een eigentijdse visie op uitvaartdiensten

Concept

Mijn nieuwe persoonlijke uitvaartdienst is geïnspireerd door de opzet van een tentoonstelling: binnen mijn concept is een dienst in feite een overzichtstentoonstelling van het leven van de overledene. Met dit project wilde ik bijdragen aan een oplossing voor de toenemende behoefte van persoonlijke uitvaartdiensten.  Hiervoor heb ik de traditionele vorm van uitvaartdiensten opnieuw uitgewerkt tot een wereldlijke, gezamenlijke ervaring. Hierbij wordt persoonlijk beeldmateriaal (foto/video) van het leven van de overledene in de ruimte geprojecteerd, afwisselend ondersteund door geluid, muziek en aanwezige sprekers. Er kunnen daarnaast verschillende kleuren en omgevingen worden geprojecteerd om de ruimte verder te personaliseren. Het licht en geluid spelen een hoofdrol in de sfeer en ontwikkeling van de dienst. De combinatie van alle elementen creëert een unieke, persoonlijke impressie van het leven van de overledene.

Ik heb een prototype van dit concept ontwikkeld voor de afstudeerexpositie van HKU. Deze eenmalige installatie is gericht op de mogelijkheden en de beleving van het concept. Het prototype werdt gepresenteerd aan de hand van een fictieve afscheidsdienst, met mijzelf als onderwerp.

Uitwerking van nieuwe uitvaartdienst

Ik heb een prototype van dit concept ontwikkeld voor de afstudeerexpositie van HKU. Deze eenmalige installatie is gericht op de mogelijkheden en de beleving van het concept. Het prototype werdt gepresenteerd aan de hand van een fictieve afscheidsdienst, met mijzelf als onderwerp.

Impressie van voorbeelddienst

Met bezoekers op de expositie

Onderzoek

"Uitvaarten vind ik koel en onpersoonlijk, het is kort en alles moet precies volgens een schema gaan: dat vind ik storend."

 

"Ik vind dat een uitvaart een beeld moet geven van wat de overledene in het leven heeft meegemaakt."

 

"Ik wil graag dat mijn leven wordt gevierd."

 

Dit is een kleine greep uit de vele input die ik heb verzamelt bij het onderzoek dat ik gedaan heb bij het verdiepen in de gevoelens en gedachten die mensen ervaren bij uitvaartdiensten. Het blijkt dat er een toenemende behoefte is aan persoonlijke afscheidsdiensten, maar helaas is daar in de reguliere, conservatieve uitvaartbranche weinig ruimte voor. Omdat er enorm veel bij een uitvaart komt kijken, zowel organisatorisch en administratief als emotioneel, kunnen de nabestaanden hier zelf ook weinig in betekenen. Hieronder de uitkomsten van het onderzoek op een visuele manier in beeld gebracht. 

Resultaten onderzoek in een visualisatie

Futuneral_Uitkomst

Ruimte

Voor deze voorbeelddienst op de afstudeerexpositie heb ik een studio omgetoverd tot uitvaartruimte, geïnspireerd door de opstelling van een tentoonstelling. Ik vond het belangrijk dat de mensen afscheid konden nemen op de manier waarop dat voor hun zelf het prettigst is. Ik gaf de bezoekers de ruimte om samen te komen, observeren, onderzoeken, ontmoeten of zich af te zonderen. Om dit te bereiken zag iedere hoek er anders uit. Ook zorgde een zelf gemaakte entree ervoor dat deze bijzondere ervaring met dit minder luchtige thema zich wat meer loskoppelde van de expositie en hadden de bezoekers een moment om te acclimatiseren; zich voor te bereiden door zich niet gelijk in een uitvaartdienst te bevinden.

Inrichting van zones in de ruimte

Uitvaart_Tentoonstelling_Plattegrond

De ruimte heeft geen vaste stoelopstelling. Dit zorgt ervoor dat de aanwezigen zelf kunnen bepalen of ze samenkomen of zich juist afzonderen. Dit geeft ze de mogelijkheid om de afscheidsdienst te ervaren op de manier die voor hun het prettigst is.

 

De opzet van een tentoonstelling biedt bijzondere gespreksstof voor de nabestaanden. Het zorgt ervoor dat er gezamenlijk wordt stilgestaan bij het leven van de overledene en, hopelijk, ook het eigen leven.

 

In de vormgeving van de installatie heb ik een subtiel zeevaartthema verwerkt, geïnspireerd door de uitdrukking: “Je kunt de richting van de wind niet veranderen, maar wel de stand van je zeilen.” Deze wijsheid kan naar mijn idee troost geven bij alle uitdagingen van het leven, waaronder ook de ervaring van verlies en rouw. Verdeeld over de ruimte zijn op verschillende platte vlakken de projecties zichtbaar, waarvan de driehoeken kunnen worden gezien als abstracte zeilen. Ze hangen stil in de lucht, want als een dierbare overlijdt, staat het leven van de nabestaanden ook echt even stil. Binnen het thema symboliseert de ruimte voor mij een rustige plek aan zee, waar de nabestaanden de overledene na een laatste moment van afscheid kunnen laten afvaren. Het zeevaartthema is zo abstract en minimaal mogelijk gehouden, om niet af te leiden van het leven dat in de ruimte centraal staat.

Een oplossing?

Mijn uitgangspunt voor dit concept is om nabestaanden een respectvolle ervaring te bieden die eigentijdser, persoonlijker en unieker is dan nu gebruikelijk is. Dit wilde ik doen zonder de efficiëntie uit het oog te verliezen die nodig is om deze nieuwe afscheidsdienst in de praktijk te kunnen laten functioneren. Met mijn installatie hoop ik zowel de branche als het publiek de potentie te laten zien van ruimtelijke, audiovisuele technieken en bij te dragen aan een oplossing voor een groeiende maatschappelijke behoefte

Oorsprong idee

Tijdens de ontwikkeling van het concept heb ik de klassieke dienstvorm losgelaten om meer ruimte te creëren voor persoonlijke invulling. Het was mijn bedoeling om de nabestaanden te laten vertrekken met een prettige ervaring en nieuwe inzichten om hun rouwproces mee aan te gaan.

 

Veel mensen hebben mij de vraag gesteld hoe ik als jonge jongen bij dit onderwerp ben uitgekomen. Na het creëren van verschillende ruimtelijke belevingen, denk ik veel na over hoe anderen ervaringen tot zich nemen. Bij een wandeling langs een begraafplaats dacht ik over hetzelfde na; hoe beleven anderen een uitvaart, met daarbij de vraag of de manier waarop wij nu afscheid nemen nog wel passend is bij deze tijd. Mijn gevoel zei dat ik niet de enige ben die het idee heeft dat er als het gaat om persoonlijkheid nog meer mogelijkheden zijn in de uitvaart. Om dit zeker te weten heb ik een onderzoek in mijn omgeving gestart. Ik kreeg de behoefte om dit te laten zien en heb besloten om een mogelijke uitwerking van een afscheidsdienst uit te werken. Het doel hiervan was om anderen na te laten denken over de uitvaartdienst zoals we die nu gewend zijn en dat we best een stapje verder kunnen gaan als het gaat op persoonlijkheid.  

 

“Je kunt de richting van de wind niet bepalen, wel de stand van je zeilen. “

In andere woorden; De dood gebeurt, en afscheid moeten we nemen. Maar de manier waarop we dit doen zouden we over kunnen nadenken. 

 

Daarnaast hebben veel mensen mij gevraagd of het lastig was om mijn eigen uitvaartdienst aan de slag te gaan. Natuurlijk heb ik het wel even lastig gehad toen ik alles compleet zag, mijn hele leven, en vooral de mooie teksten die anderen geschreven en ingesproken hebben voor deze fictieve uitvaart raakten mij echt. De reden dat ik mijzelf als onderwerp gekozen heb is vooral uit praktische redenen geweest; ik wilde laten zien dat dit mogelijk was zonder mijn eigen fotobibliotheek open te trekken, dat deze persoonlijke dienst volledig bestaat uit materiaal dat anderen a.d.h.v. een brief hebben opgestuurd. Bekijk hier de nagemaakte rouwbrief om mensen uit te nodigen en te vragen het beeldmateriaal op te sturen. 

Uitnodiging dienst en uploaden materiaal

Digitale_Rouwbrief_Bijzondere_Voorbeelddienst

Technieken voorbeelddienst

1

1 draadloze startknop

5

Computers

9

Beamers

1285

Meter Kabels

Voor het daadwerkelijk opbouwen van het prototype heb ik de ruimte in 3D gemaakt, om van te voren uit te kunnen meter hoeveel apparatuur en materialen ik nodig had en waar dit alles zou komen te staan en hangen; en dit allemaal op de centimeter nauwkeurig! Met behulp van Projection Mapping Technieken heb ik de driehoeken en vliegende foto’s voorzien van beelden. 

Berekening posities van beamers

Mijn plan om alle beamers tegelijk op elkaar in te laten spelen, werkte alleen door alles tegelijk te kunnen starten. Hiervoor heb ik een lokaal netwerk opgezet, waar verschillende computers, meerdere beamers van beeld konden voorzien. Met één druk op de knop in een app, werd er via OSC een signaal naar alle computers gestuurd en en liep de hele dienst synchroon. Ook kon ik nog de licht intensiteit bijstellen als dat nodig was. 

Ruimte_Indeling_Innovatieve_Uitvaart_c4d_Berekening_SchetsRuimte_Indeling_Innovatieve_Uitvaart_c4d_Berekening_Render

Sponsoring

Om dit project te realiseren was er een budget nodig. Denk bijvoorbeeld aan alle materialen, verspreiding, apparatuur en vervoerkosten. In de fictieve rouwbrief waarin ik de mensen uitnodigde, heb ik gevraagd of mensen mijn project wilden steunen. Daarnaast ben ik bij verschillende bedrijven langsgegaan voor sponsoring. Aan het einde van het verhaal heb ik de €3000 te maken kosten terug kunnen brengen naar €100. 

Materialen steun van

Making Of

Voordat de uiteindelijke ruimte werd ingedeeld zijn er eerst verschillende projectie en materiaal testen geweest. Alles is van tevoren exact uitgedacht en uitgemeten, zodat het uiteindelijke opstellen van de ruimte zo efficiƫnt mogelijk kon worden gedaan. Met wat extra handen konden alle plannen goed gerealiseerd worden en wist iedereen wat hij/zij moest doen.

Beelden van het maakproces

Samenwerkingen

Dit project kon ik (gelukkig) niet alleen bouwen. Hiervoor heb ik fantastische hulp gehad: